ΜΕΡΙΚΕΣ ΦΟΡΕΣ...

Δεν ήταν και η καλύτερη περίοδος η τελευταία. Από τη μια, πολλές υποχρεώσεις, τις οποίες με δυσκολία και μεγάλη πνευματική κούραση τις έφερα πέρα εξαιτίας του χρόνου που χάνω στο ναυτικό. Αφετέρου, ένας χωρισμός - νομίζω πως η λέξη αυτή μιλάει από μόνη της. Όλα αυτά ρίξανε την έμπνευση σε τέλμα, τόσο που σκέφτηκα να κλείσω το blog και να ανοίξω ένα καινούργιο, χάριν της ανανέωσης, και της περισσότερης ανωνυμίας (διότι ήρθαν έτσι τα πράγματα που για αρκετούς από όσους είναι στη λίστα μου, δεν είμαι πλέον ανώνυμος).

Τελικά όμως, αποφάσισα πως μια νέα ανάρτηση είναι ό,τι χρειάζεται, ειδικά σήμερα που είναι μια λυπητερή επαίτιος. Σαν σήμερα, πριν 14 χρόνια, αυτοκτόνησε η Κατερίνα Γώγου, στα 53 της χρόνια. Μια σημαντική, αλλά αρκετά παραγνωρισμένη έξω από τους "δικούς της" κύκλους ποιήτρια, στην οποία πιστεύω πως θα άξιζε περισσότερη προσοχή από όση της έχει ως σήμερα δοθεί. Γιατί μεταξύ του "η κορυφαία Ελληνίδα ποιήτρια του 20ου αιώνα", που έχω ακούσει από μια ομολογουμένως όμορφη, μα κατά τα άλλα εντελώς ανόητη, αναρχική και του "βαρεμένη", που έχω ακούσει από κάποιον μεσόκοπο δεξιό, με γνώση των καλλιτεχνικών πεπραγμένων, βρίσκεται νομίζω όλη η ουσία και η αλήθεια σχετικά με τη Γώγου
.

Η δική μου σχέση μαζί της δεν υπήρξε ποτέ η σχέση του ιδεολογικού συνοδοιπόρου. Η πρώτη μου - και τραυματική - επαφή έγινε όταν άκουσα το Στο Δρόμο, το μοναδικό δηλαδή album που ηχογράφησε στη ζωή της, soundtrack για την ταινία Παραγγελιά, όπου απάγγελλε η ίδια ποιήματά της πάνω σε μελωδίες γραμμένες από τον (επίσης αδίκως παραγνωρισμένο) Κυριάκο Σφέτσα. Έχοντας τότε λιγότερο ανοιχτές πολιτικές πεποιθήσεις από ότι σήμερα, τον βρήκα εξοργιστικό, ενοχλητικό, απωθητικό εξαιτίας της Γώγου. Θεωρούσα ότι ο μεν Σφέτσας είχε γράψει μουσική αρκετά πρωτοποριακή (ακόμα και για τα σημερινά δεδομένα), αλλά η δε Γώγου τα είχε διαλύσει όλα ανεβάζοντάς τα στο άρμα της δικής της χαζής στράτευσης. Τόσα ήξερα, τόσα έλεγα... Έμεινα με λίγα λόγια στο μήνυμα και δεν είδα τίποτα πέρα από αυτό. Αλλά ο δίσκος αυτός με στοίχειωσε. Επί χρόνια, μου ερχόταν στο μυαλό πιο συχνά από όσο ομολογούσα. Ενοχικά στην αρχή, με έπιανα να μου αρέσουν πράγματα, π.χ. στο στιλ ερμηνείας της Γώγου, ή σε κάποιους στίχους. Είχε μια αλήθεια αυτή η δουλειά και η καλλιτεχνική της αξία υπερέβαινε τη στράτευση της Γώγου. Όταν μεγάλωσα λίγο και τα διαβάσματα και οι εμπειρίες μου άνοιξαν τους ορίζοντές μου, τότε μπόρεσα όχι μόνο να τη νιώσω αυτή την αλήθεια, αλλά και να την απολαύσω.

Και από εκεί πέρασα κατόπιν και στην ποίησή της. Όπου βρήκα τις ίδιες ποιότητες. Όχι μόνο στο πολυδιαφημισμένο ανάμεσα στους αναρχικούς Τρία Κλικ Αριστερά (1978), αλλά και σε λιγότερο διαβασμένες συλλογές, όπως το Ιδιώνυμο (1980) , το Ξύλινο Παλτό (1982) ή τον Μήνα Των Παγωμένων Σταφυλιών (1988). Δεν ξέρω τι πράγματα καίγανε τη Γώγου, ξέρω όμως πως τα καύσιμα αυτά τα χρησιμοποίησε για να φτιάξει ποιήματα με τις ποιότητες εκείνες που αντέχουν στον χρόνο. Ποιήματα που μίλησαν στη δική της γλώσσα, για τον δικό της περίγυρο, εξυψώνοντάς τον όμως συνάμα σε ένα άλλο επίπεδο, που ίσως να υπερέβαινε και την ίδια ως αποτέλεσμα (ποτέ ως διαδικασία). Σε περπατούσαν, πάνω-κάτω στην Πατησίων, σε στοιβάζανε μαζί με τα γαντζωμένα κρέατα από τη Βουλγαρία στα ατέλειωτα χιλιόμετρα της διαδρομής Εθνική Οδός - Κέντρον, σε ξεναγούσαν καβάλα σε μαύρα πουλιά σε ταράτσες ετοιμόρροπων σπιτιών των Εξαρχείων και του Μεταξουργείου, σε πείθανε να σιχτιρίσεις μαζί τους το Βυζάντιο και τις δυναστείες των αυτοκρατόρων του. Οι δε "άλλοι" της στίχοι ήταν πολύ συχνά βέλη αλάθητα προς όποιον τυχόν διαθέτει καρδιά - καθώς και μια τρανή απόδειξη λάθους για όσους την απαξιώνουν ως άλλη μια στρατευμένη ποιήτρια. Είχαν την ίδια φλόγα και ορμή για την οποία ούρλιαζε για τους μπάτσους, το ίδιο πάθος με το οποίο πολεμούσε το σύστημα, στραμμένο όμως προς τον άνθρωπο, στον γυμνό, εσωτερικό του κόσμο, όπου τα όσα έλεγαν τα μάτια μπορεί, για μερικά λεπτά της ώρας, να ήταν ακόμα πιο σημαντικά και από τον "αγώνα" τον ίδιο. Εκείνος ο κόσμος της Γώγου δεν είχε περιπολικά, χρήστες και παιδιά της πλατείας, αλλά ομπρέλες λυπημένες που τις ξέχασαν οι βιαστικοί ιδιοκτήτες τους σε κάποιο τελευταίο δρομολόγιο, χαζά παιδικά άστρα που, καθώς έπεφταν, ονειρεύονταν ότι μπορούσαν ίσως να γίνουν ρόδα αγάπης, . Και είχε και έρωτα - βαθύ, ατόφιο, χιονοστιβάδα. Ερωτικούς στίχους τόσο δυνατούς, που μόνο να τους παραθέσω μπορώ, γιατί λόγια για να τους περιγράψω δεν έχω:

Και ήρθε -και χάμω- στα γόνατα έπεσα

Και χωμάτινος βόλος έγινα

Και μέσα μου κύλησα

Και σε μια ανάσα της ψυχής μου που είχε μείνει φεγγερή-εκεί ακούμπησα

Κι έκλαιγα νερό. Νερά πολύ.

(από τον Μήνα Των Παγωμένων Σταφυλιών)

Ήρθες εδώ και κάπνιζες κοιτώντας τα σανίδια

Ήσουν αόριστος και μακρινός

Κοκκίνιζες σαν τα κορίτσια

Ούτε κουβέντα για όλα αυτά, ούτε και γω σου μίλησα

Σου 'πα μονάχα "μη χάνεσαι"

Και συ μου είπες "ναι μωρέ"

Κι έφυγες ξεχνώντας τα τσιγάρα σου

Έδωσα μια και γω

Έτσι όπως έχω δει να κάνετε οι άντρες

Και τρύπησα με το δάχτυλο πέρα για πέρα το πακέτο

Δεν ήτανε κι η μάρκα μου "μωρέ".

(από το Ιδιώνυμο)

Δεν ήταν, σίγουρα, η σπουδαιότερη Ελληνίδα ποιήτρια του 20ου αιώνα. Ο τίτλος ανήκει δικαιωματικά στην Κική Δημουλά. Ήταν όμως σημαντική, ιδιαίτερη, δυνατή, μια φωνή πολύ ξεχωριστή. Σίγουρα επίσης δεν ήταν "βαρεμένη", εκείνο το κορίτσι που έπαιζε τη Λαζάρου στο Ξύλο Βγήκε Από Τον Παράδεισο ή την Παγώνα στο Η Δε Γυνή Να Φοβείται Τον Άντρα, που μετά "έμπλεξε" και της έστριψε. Δεκατέσσερα χρόνια μετά, ας έχουμε την ωριμότητα, την ψυχραιμία και την ευαισθησία ώστε να της δώσουμε ένα μικρό μέρος από όσα άξιζε, χωρίς να την αδικούμε τόσο κατάφωρα, κρίνοντάς τη θετικά ή αρνητικά ανάλογα με το αν ασπαζόμαστε ή όχι την ιδεολογία της. Αν ζούσε και τα διάβαζε αυτά, πιστεύω πως θα με σιχτίριζε, γιατί θα ένιωθε ίσως πως "την αποδέχεται η ράτσα που την έλιωσε", ή πως "την έπιασα στην ακαδημαϊκή κούραση και την πούστεψα". Μπορεί και να είναι έτσι. Ας με συγχωρέσει όμως, γιατί δεν μπορούσα να κάνω αλλιώς, παρά να την αγαπήσω. Και ας ήμασταν πολιτικοί αντίπαλοι...